Plantenpotten

Terracotta pot: wanneer wel en wanneer niet

Terracotta pot: wanneer wel en wanneer niet
31
okt

Gepubliceerd 5 min lezen

Kort antwoord

Een terracotta pot is gebakken klei zonder glazuur. De wand neemt vocht op en laat het aan de buitenkant verdampen, waardoor de grond sneller droogt dan in plastic. Kies terracotta voor cactussen, vetplanten, mediterrane kruiden en als je de neiging hebt te veel water te geven. Voor varens, calathea's en planten in een warme kamer is plastic of keramiek handiger.

Terracotta heeft de naam dat het voor elke plant goed is, omdat het natuurlijk is en mooi verweert. Wie een varen of calathea in zo’n pot zet, merkt al snel dat dat niet klopt. De klei werkt namelijk mee: hij trekt vocht uit de grond en laat het aan de buitenkant verdampen. Voor de ene plant is dat precies wat hij nodig heeft, voor de andere een wekelijkse droogteperiode. Het hangt dus af van je plant en van hoe vaak jij met de gieter rondloopt.

Voordelen en nadelen naast elkaar

Terracotta is de beste keuze voor planten die droog willen staan en een matige keuze voor planten die altijd vochtig willen blijven. De rest van de voor- en nadelen volgt daaruit.

Voordelen Nadelen
Grond droogt sneller op, minder kans op wortelrot Je moet vaker water geven, zeker in de zomer
Meer lucht bij de wortels Vochtminnende planten krijgen snel droge bladranden
Zwaar en stabiel, hoge planten vallen minder snel om Zwaar om te tillen, vooral in grote maten
De kleur van de wand laat zien of de pot nat of droog is Witte kalk- en zoutkorst op de buitenkant
Natuurlijk materiaal dat jaren meegaat Breekbaar, en buiten niet altijd vorstbestendig
Verdamping koelt de kluit op warme dagen een beetje Laat vocht door naar schotel en vensterbank

Kies terracotta als je een van deze planten hebt

Terracotta past bij planten die in hun natuurlijke omgeving op droge, goed doorlatende grond staan.

  • Cactussen en vetplanten. Echeveria’s, aloë (Aloe vera), de jadeplant (Crassula ovata) en de meeste cactussen. Voor deze groep is terracotta bijna altijd de beste keuze.
  • Droogtetolerante bladplanten. De vrouwentong (Dracaena trifasciata) en de zamioculcas (Zamioculcas zamiifolia) staan stevig in een zware terracotta pot, en verdragen het snellere opdrogen goed.
  • Mediterrane kruiden en struiken. Rozemarijn, tijm, lavendel en de olijfboom hebben een hekel aan natte voeten. Buiten in een terracotta pot met een gat doen ze het beter dan in een dichte bak.

Er is nog een groep, en die gaat over jou in plaats van de plant: mensen die graag water geven. Wie elke paar dagen met de gieter rondloopt, geeft een plant in plastic al snel te veel. Terracotta vergeeft dat beter, omdat het overtollige vocht sneller verdwijnt.

Waar terracotta tegen je werkt

Voor planten die gelijkmatig vochtig willen blijven, is een terracotta pot in een warme kamer meer werk en vaak een slechter resultaat. Een varen boven de verwarming in een terracotta pot van 14 cm kan in de winter na drie dagen al kurkdroog zijn.

Je ziet het aan bruine, knisperende bladpunten bij varens en calathea’s, en aan een vredeslelie (Spathiphyllum) die steeds sneller slap gaat hangen. Kies voor deze planten een plastic kweekpot in een sierpot. Wil je per se de uitstraling van terracotta, zet dan de plastic kweekpot in een terracotta sierpot. Dan heb je het uiterlijk zonder de verdamping. Het verschil tussen sierpot of kweekpot is hier precies waar het om draait.

Ook kleine potten werken tegen je. Hoe kleiner de pot, hoe groter de wand ten opzichte van de hoeveelheid grond, en hoe sneller alles uitdroogt. Een stekje in een terracotta potje van 6 cm moet op een zonnige vensterbank soms dagelijks water.

De witte rand: wat het is en wat je ermee doet

De witte korst op een terracotta pot bestaat uit zouten: kalk uit kraanwater en restanten van plantenvoeding. Water trekt door de wand naar buiten, verdampt, en laat wat erin was opgelost achter op het oppervlak.

Aan de buitenkant is die korst onschuldig voor de plant. Veel mensen vinden de verweerde look juist mooi. Wil je hem weg hebben, haal de plant eruit en schrob de lege pot met een borstel en water, eventueel met een papje van zuiveringszout. Spoel goed na en laat de pot drogen voordat je hem weer gebruikt.

Belangrijker is wat er in de pot gebeurt. Zie je ook een korst op de grond of aan de binnenkant van de rand, dan hopen er zouten op in de kluit. Schep die bovenlaag eraf en spoel de grond een paar keer per jaar flink door met ruim water, dat je vrij laat weglopen. Laat dat water niet in de schotel staan, want dan trekt de grond het weer omhoog.

Binnen trekt terracotta ook vocht naar je vensterbank

Een terracotta pot laat ook aan de onderkant vocht door, en een terracotta schotel doet dat net zo goed. Op een houten vloer of een natuurstenen vensterbank kun je daardoor kringen krijgen, ook als er nooit water overloopt.

De oplossing is een schotel van geglazuurd keramiek of kunststof onder de pot, of een terracotta schotel met een geglazuurde binnenkant. Een paar kurken rondjes of potvoetjes eronder zorgen voor lucht. Blijft er water in de schotel staan, giet het weg. Dat geldt voor elke plantenpot voor binnen, maar bij terracotta zie je de gevolgen eerder.

Buiten: vorstbestendig is niet vanzelfsprekend

Niet elke terracotta pot overleeft een Nederlandse winter buiten. Klei die water opneemt, kan bij vorst barsten of laagjes verliezen, omdat bevriezend water uitzet in de poriën. Hoe gevoelig een pot is, hangt af van de klei en hoe heet hij gebakken is, en dat zie je aan de buitenkant niet.

Je kunt de kans op schade wel flink verkleinen:

  1. Koop een pot die door de verkoper uitdrukkelijk vorstbestendig wordt genoemd, liefst met een garantie.
  2. Kies een pot met rechte of naar boven uitlopende wanden. In een buikpot die bovenin smaller is, kan de bevroren kluit niet omhoog uitwijken en drukt hij de wand kapot.
  3. Zet de pot op potvoetjes, zodat het gat vrij is en de bodem niet in een plas staat die bevriest.
  4. Houd de grond in de winter eerder droog dan nat. Zet de pot onder een overkapping of tegen de gevel als dat kan.
  5. Haal lege terracotta potten in de herfst naar binnen of zet ze omgekeerd en droog weg.

Een grote buitenpot van terracotta is bovendien zwaar. Vul je hem met 50 liter natte grond, dan til je hem alleen nog met twee mensen. Bij een grote plantenpot kopen weegt het materiaal daarom anders mee dan bij een potje voor de vensterbank.

Terracotta en de rest op een rij

Terracotta is een van de materialen waaruit je kiest, niet de standaard. Een plastic kweekpot houdt vocht langer vast en is licht, geglazuurd keramiek is mooi maar heeft vaak geen gat, en een zelfwaterende pot is het tegenovergestelde van terracotta: die houdt de grond juist continu nat. Die laatste combinatie, een cactus in een zelfwaterende plantenpot, is wat je niet wilt.

Maat, gewicht en drainage per materiaal staan naast elkaar in een plantenpot kiezen. En de oude gewoonte om potscherven onderin te leggen? Die helpt minder dan je denkt, want een drainagelaag in je pot laat het water juist hoger in de grond staan.

Veelgestelde vragen

Moet je een nieuwe terracotta pot eerst inweken?

Het is een veelgegeven advies, en het kan geen kwaad. Een kurkdroge nieuwe pot zuigt bij de eerste gietbeurten water uit de verse grond, waardoor de kluit de eerste dagen sneller droogt dan je verwacht. Een uur in een emmer of de gootsteen voorkomt dat. Doe je het niet, controleer dan de eerste week extra vaak of de grond niet te droog wordt.

Is de groene aanslag op terracotta schadelijk?

Nee. Groene aanslag op de buitenkant zijn meestal algen of mos die groeien op de vochtige wand. Voor de plant is dat onschuldig. Het is wel een teken dat de pot lang nat blijft, bijvoorbeeld op een schaduwrijke plek buiten of in een koele, vochtige ruimte. Wil je het weg hebben, borstel de pot dan droog af of schrob hem met water als hij leeg is.

Kun je een terracotta pot verven of afdichten?

Dat kan, maar dan verlies je precies de eigenschap waarvoor je terracotta koopt. Een pot die aan de buitenkant volledig is afgedicht met verf of lak gedraagt zich als een plastic pot. Sommige mensen dichten alleen de binnenkant af om vorstschade of vochtkringen te voorkomen. Laat de onderkant en het gat in ieder geval vrij, anders hoopt water zich op.

Waarom is mijn terracotta pot donkerder op sommige plekken?

Donkere vlekken zijn natte plekken. Vlak na het water geven wordt de hele pot donker, en terwijl hij droogt wordt hij van boven naar beneden weer licht. Dat kun je gebruiken als graadmeter. Blijft de onderste rand dagenlang donker, dan staat de pot op een schotel met water of draineert de grond slecht. Een pot die in een uur weer licht is, staat warm en droog.

Is terracotta beter voor het milieu dan plastic?

Terracotta is natuurlijk materiaal en gaat lang mee als je hem heel houdt, maar het bakken kost energie en zware potten vergen meer transport. Een plastic kweekpot die je jarenlang hergebruikt, is ook geen slechte keuze. Het verschil zit vooral in hoe lang je de pot gebruikt. Een pot die na één winter buiten barst, is in elk materiaal een slechte koop.