Lage plantenbak: welke planten en hoeveel grond

Kort antwoord

Een lage plantenbak is 10 tot 30 cm hoog en past bij planten met een ondiep wortelstelsel: vetplanten, sedum, tijm, sla, bodembedekkers en voorjaarsbollen. Door het kleine grondvolume droogt hij snel uit en bevriest hij sneller. Een afvoergat is verplicht, want water heeft in een ondiepe bak weinig ruimte om weg te zakken.

Een lage plantenbak is een bak van grofweg 10 tot 30 cm hoog, vaak breed of langwerpig. Hij is gemaakt voor planten die weinig wortelruimte nodig hebben: vetplanten, sedum, kruiden, sla en bodembedekkers. Het voordeel is een rustig, vlak beeld en weinig gewicht. Het nadeel is dat die kleine hoeveelheid grond snel droogt, snel opwarmt en snel bevriest.

Wortelruimte bepaalt wat erin kan

De diepte van de grond is belangrijker dan de breedte van de bak. Een plant met een penwortel of een groot wortelstelsel kan in een brede maar ondiepe bak geen kant op, terwijl een plant met oppervlakkige wortels zich er juist goed in uitspreidt.

Grondlaag Geschikte planten Niet geschikt
8 tot 10 cm Sedum, huislook (Sempervivum), kleine cactussen, mos Kruiden, eenjarigen
10 tot 15 cm Vetplanten, tijm, kruipende bodembedekkers, voorjaarsbollen als krokus Groenten met lange wortels
15 tot 20 cm Pluksla, bieslook, oregano, aardbeien, viooltjes, lage grassen Tomaat, courgette, heesters
20 tot 30 cm Peterselie, basilicum, radijs, tulpen, lage vaste planten Wortelen van normale lengte, struiken

Houd er rekening mee dat de bak niet tot de rand gevuld wordt. Een bak van 15 cm hoog geeft na een gietrand van 2 cm en eventueel een laagje grind bovenop maar zo’n 12 cm grond.

Waterhuishouding: snel droog, snel nat

In een lage bak is het verschil tussen te droog en te nat klein. Weinig grond houdt weinig water vast, dus op een zonnige dag kan een ondiepe bak in een paar uur uitdrogen. Tegelijk blijft onderin elke pot na het water geven een laagje verzadigde grond staan, dat ongeveer even dik is in een lage als in een hoge pot. In een hoge pot is dat een klein deel van de wortelruimte, in een lage bak een groot deel. Daardoor staan de wortels van vetplanten in een ondiepe bak zonder gat al snel in natte grond.

Dat betekent drie dingen:

  • Een afvoergat is verplicht, liefst meerdere bij een langwerpige bak, bijvoorbeeld om de 20 tot 30 cm.
  • Kies de grond bij de planten. Vetplanten willen een luchtige, minerale mix met grit of lavagrind. Kruiden en sla doen het beter in potgrond die water vasthoudt. Meer over de soorten in het stuk over potgrond kiezen.
  • Geen kiezellaag onderin. In een bak van 15 cm kost een laag kiezels van 3 cm een vijfde van de wortelruimte, en het helpt de afwatering niet. Waarom, staat bij de drainagelaag in je pot.

Controleer of de bak water nodig heeft met je vinger: steek hem tot het tweede kootje in de grond. Bij vetplanten mag de grond helemaal droog zijn voordat je water geeft, bij kruiden en sla mag hij alleen bovenin droog aanvoelen. Een lage bak is ook licht genoeg om even op te tillen; een droge bak voel je meteen aan het gewicht.

Maten en inhoud

Een lage bak bevat weinig liters, en dat zie je terug in het gewicht en in hoe vaak je water geeft. Natte potgrond weegt 0,5 tot 1 kg per liter.

Maat (l x b x h) Inhoud Gewicht grond, nat Voorbeeld
Schaal rond 30 x 10 cm ca. 5 liter 2,5 tot 5 kg Vetplantenschaal
40 x 20 x 15 cm ca. 12 liter 6 tot 12 kg Kruiden op tafel of vensterbank
60 x 30 x 20 cm ca. 35 liter 18 tot 35 kg Sla en kruiden op het balkon
80 x 40 x 25 cm ca. 80 liter 40 tot 80 kg Bodembedekkers, lage vaste planten
100 x 50 x 30 cm ca. 150 liter 75 tot 150 kg Kleine border op het terras

De inhoud is gerekend op de buitenmaat en ligt in de praktijk wat lager. Voor een ronde schaal of een andere maat rekent de potmaat-calculator de liters uit.

Materiaal kiezen voor een lage bak

Bij een lage bak telt het materiaal zwaarder mee dan bij een hoge pot, omdat er weinig grond is om temperatuur en vocht te bufferen.

  • Terracotta ademt en droogt snel. Prima voor vetplanten en sedum, lastig voor sla en kruiden in de volle zon. Meer daarover bij de terracotta pot.
  • Kunststof houdt vocht langer vast en is licht. Goed voor kruiden en sla op het balkon.
  • Beton en fiberclay geven een strak beeld en zijn stabiel. Een lage betonnen bak is verrassend zwaar, ook leeg.
  • Metaal warmt in de zon snel op, en met weinig grond is er weinig buffer. Zet een lage zinken bak liever in de halfschaduw.
  • Hout isoleert goed tegen hitte en kou, maar heeft een binnenbekleding nodig om rot te voorkomen.

Vorst en hitte

Een lage bak reageert snel op temperatuur, in beide richtingen. In de zomer warmt de dunne grondlaag op tot temperaturen waarbij wortels van kruiden en sla het moeilijk krijgen. In de winter bevriest dezelfde laag in één nacht helemaal door. Winterharde sedum en huislook kunnen dat hebben, zolang de grond droog genoeg is. Planten die net winterhard zijn, overleven het in een diepe pot beter.

Op een zuidbalkon helpt het om de bak niet direct tegen een warme muur te zetten, of om een lichte kleur te kiezen. In de winter zet je de bak tegen de gevel of onder een afdak, zodat hij minder regen vangt. Hoe vorst een pot zelf beschadigt, lees je bij een vorstbestendige plantenpot voor buiten.

Waar je op let bij het kopen

  • Binnenhoogte: meet de binnenkant. Een dikke bodem kan bij een lage bak zomaar 3 cm schelen.
  • Afvoergaten: aantal en plek. Een langwerpige bak met één gat in het midden laat water in de hoeken staan.
  • Vlakke bodem: een bak die iets hol staat, verzamelt water op één punt.
  • Voetjes of opvangschaal: binnen en op een balkon wil je het lekwater opvangen.
  • Stevigheid: een lange, dunne kunststof bak buigt door als je hem gevuld optilt. Til bij voorkeur aan de onderkant.

Planten die in een lage bak staan, hoeven zelden verpot te worden, maar bij kruiden en sla is het handig om elk voorjaar de bovenste laag grond te vervangen. Voor andere vormen, van hoog tot hangend, is het overzicht van soorten plantenpotten het startpunt. Zoek je juist een bak voor buiten op het terras, dan staat in het stuk over een plantenbak kiezen welke materialen en maten daar werken.

Andere soorten potten

Veelgestelde vragen

Hoe diep moet een lage plantenbak minimaal zijn?

Voor sedum en andere kleine vetplanten volstaat 8 tot 10 cm grond. Kruiden als tijm, oregano en bieslook willen 15 tot 20 cm. Sla en pluksla doen het in 15 cm. Voor heesters, tomaten of een klein boompje is een lage bak te ondiep; die hebben 30 cm of meer nodig. Reken de diepte vanaf de bovenkant van de grond, niet vanaf de rand.

Kan een lage plantenbak op een tafel staan?

Ja, en dat is juist een veelgebruikte plek, bijvoorbeeld met kruiden of een vetplantenschaal. Zet er een schotel onder of kies een bak met een ingebouwde opvang, en controleer of het tafelblad tegen vocht kan. Een bak van 40 x 20 x 15 cm weegt gevuld met natte grond al snel 6 tot 12 kg.

Waarom staan mijn planten in een lage bak zo snel droog?

Weinig grond houdt weinig water vast, en een groot oppervlak verdampt veel. In de volle zon kan een ondiepe bak in de zomer binnen een dag uitdrogen. Kies planten die dat aankunnen, gebruik potgrond die goed water vasthoudt voor kruiden en groenten, en geef op warme dagen 's ochtends water. Een laagje grind of mulch bovenop remt de verdamping.

Overleven planten in een lage bak de winter buiten?

Winterharde vetplanten en sedum meestal wel, mits de grond niet nat blijft. Een ondiepe bak bevriest wel snel door, dus planten die net winterhard zijn, hebben het zwaarder dan in een diepe pot. Zet de bak tegen een muur of onder een afdak en houd het afvoergat vrij.