Kamerplanten

Giftige kamerplanten voor katten en honden

Giftige kamerplanten voor katten en honden
31
okt

Gepubliceerd 5 min lezen

Kort antwoord

Voor katten zijn lelies (Lilium) en daglelies (Hemerocallis) het grootste gevaar: een beetje stuifmeel of vaaswater kan al acute nierschade geven. Sagopalm en lelietje-van-dalen zijn voor katten en honden ernstig giftig. Veel populaire planten zoals monstera, scindapsus en sansevieria geven vooral mond- en maagklachten. Graslelie, pilea en calathea gelden als niet giftig.

Wie na het kopen van een kitten op internet zoekt naar giftige kamerplanten, vindt lijsten van zestig soorten en concludeert dat de halve vensterbank weg moet. Tegelijk staat er in veel huizen met een kat zonder erg een bos lelies op tafel, terwijl juist die het echte gevaar vormen. Het verschil tussen een plant die een pijnlijke bek geeft en een plant die nierfalen veroorzaakt, verdwijnt in zulke lijsten. Daar gaat het hier om: welke paar planten je meteen de deur uit doet, en bij welke je alleen even oplet.

Hoe gevaarlijk is welke plant?

Deel je planten in naar wat er gebeurt als je dier eraan knaagt: levensbedreigend, flink ziek, of vooral irritatie. In de tabel staan de soorten die je in Nederlandse huiskamers en tuincentra het vaakst tegenkomt.

Plant Gevaar voor kat Gevaar voor hond Wat je ziet
Lelie (Lilium), daglelie (Hemerocallis) Levensbedreigend Laag Braken, sloomheid, daarna veel of juist niet meer plassen
Sagopalm (Cycas revoluta) Levensbedreigend Levensbedreigend Braken, zwarte ontlasting, geel oogwit, leverschade
Lelietje-van-dalen (Convallaria majalis) Ernstig Ernstig Braken, onregelmatige hartslag
Kalanchoë (Kalanchoe) Matig tot ernstig Matig tot ernstig Braken, diarree, zelden hartritmestoornis
Monstera, scindapsus (Epipremnum aureum), dieffenbachia, philodendron, lepelplant Irritatie Irritatie Kwijlen, krabben aan de bek, braken, slikproblemen
Vrouwentong (Sansevieria), aloë (Aloe vera) Maag-darm Maag-darm Braken, diarree, sloomheid
Jadeplant (Crassula ovata) Maag-darm Maag-darm Braken, minder eetlust, lusteloos
Ficus, kerstster (Euphorbia pulcherrima), potloodplant (Euphorbia tirucalli) Irritatie Irritatie Melksap irriteert bek, huid en ogen
Cyclaam (Cyclamen persicum) Maag-darm Maag-darm Braken en diarree, vooral na knagen aan de knol

“Laag” bij de hond en lelies betekent niet dat het onschuldig is. De nierschade is vooral bij katten beschreven; een hond die een lelie opeet kan wel maagklachten krijgen.

Lelies zijn voor katten het grootste risico in huis

Echte lelies en daglelies horen niet in een huis met een kat, ook niet als boeket. Alle delen zijn giftig: blad, stengel, bloem, stuifmeel en zelfs het water in de vaas. Een kat hoeft er niet eens aan te knagen. Hij strijkt langs de bloem, krijgt oranje stuifmeel op zijn vacht of snuit en likt zich daarna schoon.

Het verraderlijke is het verloop. Eerst braakt de kat of is hij wat stil, en dat lijkt over te gaan. Ondertussen raken de nieren beschadigd. Snelle behandeling kan nierfalen voorkomen, maar het loopt vaak fataal af als de behandeling pas na meer dan 18 uur begint. Zie je stuifmeel op de vacht of een aangevreten lelieblad, wacht dan niet op klachten.

Niet alles wat lelie heet, is een lelie. De lepelplant (Spathiphyllum, in het Engels peace lily) en de calla zijn aronskelkachtigen met calciumoxalaatkristallen. Die geven een branderige bek, geen nierschade. Lelietje-van-dalen is weer een ander verhaal: geen nierprobleem, wel hartglycosiden die het hartritme verstoren, bij katten en honden.

Sagopalm: klein plantje, groot probleem voor honden

De sagopalm (Cycas revoluta) is ondanks zijn naam geen palm, en hij is een van de giftigste planten die je bij een tuincentrum kunt kopen. De stof cycasine tast de lever aan. Klachten zijn braken, zwarte teerachtige ontlasting, geel worden van huid of oogwit, bloedingen en leverfalen. Honden lopen het meeste risico, omdat ze eerder aan een harde stam of een gevallen zaad knagen dan katten. Staat er een sagopalm op je terras en heb je een jonge hond, haal hem dan weg.

De grote groep: aronskelken die in de bek branden

Monstera, scindapsus, philodendron, dieffenbachia, alocasia en zamioculcas horen allemaal bij de aronskelkfamilie en bevatten naaldvormige kristallen van calciumoxalaat. Bijt een kat of hond in een blad, dan prikken die kristallen in tong en slijmvliezen. Het dier reageert meestal direct: kwijlen, schudden met de kop, met een poot langs de bek strijken, soms braken.

Omdat de pijn meteen komt, eet een dier zelden veel. Ernstige gevallen zijn zeldzaam, maar een opgezwollen keel waardoor het dier moeilijk slikt of ademt is wel een reden voor de spoedpost. Bij een monstera die flink groeit komen de bladeren al snel op poothoogte, dus let op wat er onderaan hangt.

Vrouwentong, aloë en jadeplant zitten in een andere categorie. Ze geven geen branderige bek, maar wel braken en diarree. Een hap levert een vieze avond op. Een kat die er wekelijks aan knaagt, hoort bij de dierenarts en die plant hoort ergens anders.

Wat je doet als je dier aan een plant heeft gezeten

Bel bij twijfel meteen je dierenarts of, buiten openingstijden, de dierenartsenspoedpost. Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum adviseert alleen professionals, dus je dierenarts is je eerste aanspreekpunt.

  1. Haal de plant en losse bladresten weg, zodat je dier niet verder eet.
  2. Kijk in de bek als dat veilig kan: zitten er nog plantenresten, veeg die voorzichtig weg.
  3. Zoek de naam van de plant op het steeketiket of maak een foto van plant en etiket. Is de naam onbekend, neem een blad mee in een zakje.
  4. Schat in hoeveel er is gegeten en hoe lang geleden. “Twee bladpunten, een half uur geleden” helpt de dierenarts meer dan “een beetje”.
  5. Bel de dierenarts. Laat je dier niet zelf braken zonder overleg; met zout of andere huismiddeltjes maak je het vaak erger.
  6. Bij lelies en een kat: ga direct, ook als de kat nog vrolijk rondloopt.

Planten die als niet giftig gelden

Wil je risico’s uitsluiten, kies dan soorten die als niet-giftig bekendstaan, zoals:

  • Graslelie (Chlorophytum comosum), de klassieke kattenkauwplant.
  • Pannenkoekplant (Pilea peperomioides).
  • Calathea en de verwante marante (Maranta).
  • Vlinderorchidee (Phalaenopsis).
  • Wasbloem (Hoya) en peperomia.
  • Dwergpalm (Chamaedorea elegans).
  • Kerstcactus (Schlumbergera) en Kaaps viooltje (Streptocarpus ionanthus, voorheen Saintpaulia).
  • Echeveria en huislook (Sempervivum) als je vetplanten wilt.

“Niet giftig” betekent wel: geen vergiftiging. Een kat die een halve graslelie opeet, kan die gewoon weer uitbraken op het kleed. Voor donkere hoeken zijn er ook veilige opties tussen de kamerplanten voor weinig licht, al zitten daar ook veel aronskelken tussen. Controleer dus per soort.

Zo maak je een huis met kat en planten werkbaar

Je hoeft niet alles weg te doen; je moet weten welke plant waar mag staan.

  • Lelies, sagopalm en lelietje-van-dalen: niet in huis, niet op een balkon waar de kat komt.
  • Aronskelken en kalanchoë: alleen op plekken waar je dier niet kan komen, zoals een afgesloten werkkamer. Een kast is voor een kat geen grens.
  • Veilige soorten: overal, ook op de vensterbank waar de kat ligt.

Een zware sierpot voor binnen helpt ook: een kat die tegen een lichte kweekpot springt, gooit hem om en speelt daarna met de bladeren op de grond. Kauwt je kat uit verveling, zet dan een eigen bakje kattengras neer. Dat trekt de aandacht vaak weg van de rest.

Twijfel je over een soort die hier niet staat, zoek hem dan op in ons overzicht van kamerplanten van A tot Z. Een veilige plant moet daarna nog wel op de goede plek staan, en daarvoor geldt de basis van kamerplanten verzorgen.

Veelgestelde vragen

Is een vredeslelie of lepelplant net zo gevaarlijk als een echte lelie?

Nee. De lepelplant (Spathiphyllum) heet in het Engels peace lily, maar is geen echte lelie. Hij bevat calciumoxalaatkristallen die de bek irriteren: kwijlen, pootje aan de bek, braken. Vervelend en een reden om de dierenarts te bellen, maar het geeft niet de nierschade die echte lelies (Lilium) en daglelies bij katten veroorzaken.

Mijn kat kauwt alleen op de graslelie. Moet ik me zorgen maken?

Graslelie (Chlorophytum comosum) is niet giftig voor katten. Veel katten zijn er gek op, waarschijnlijk door de grasachtige bladeren. Eet je kat er veel van, dan kan hij wel braken, zoals van gewoon gras. Dat is geen vergiftiging. Wel zie je daarna rafelige blaadjes en soms een kale plant.

Kan ik het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum zelf bellen?

Het NVIC adviseert zorgverleners, ook over vergiftiging bij dieren, maar de telefoonlijn is bedoeld voor professionals. Als eigenaar bel je dus je eigen dierenarts of de dierenartsenspoedpost. Die kan zo nodig zelf het NVIC raadplegen. Houd de naam van de plant of een foto van het etiket bij de hand.

Zijn giftige planten ook gevaarlijk voor konijnen en vogels?

Vaak wel, maar de gevoeligheid verschilt per diersoort en lijsten voor katten en honden zijn niet zomaar over te nemen. Knaagdieren en vogels zijn klein, dus een paar happen weegt zwaarder. Houd bij loslopende konijnen of een vrij vliegende parkiet alle twijfelgevallen buiten bereik en vraag een dierenarts met ervaring in die diersoort.

Helpt een plant hoog zetten genoeg tegen een kat?

Bij een kat zelden. Katten springen moeiteloos op kasten van anderhalve meter en een vensterbank is hun favoriete plek. Een hangende pot met lange ranken is ook bereikbaar zodra er iets naar beneden hangt. Voor echt gevaarlijke soorten, zoals lelies, is de enige veilige plek buiten je huis. Bij milde soorten kan hoog zetten volstaan.