Terrarium plant: open, gesloten en schimmel

Kort antwoord

Een terrarium plant groeit in een glazen bak die open of gesloten is. In een gesloten terrarium passen kleine planten die van hoge luchtvochtigheid houden, zoals mos, fittonia, kleine varens en peperomia. Vetplanten en cactussen horen alleen in een open terrarium. Zet het in helder licht zonder directe zon en geef heel weinig water.

Een terrarium plant is een kleine plant die in een glazen bak groeit, open of afgesloten met een deksel of kurk. Welke plant past, hangt helemaal af van die keuze. Een gesloten terrarium is een vochtig mini-klimaat waarin mos, fittonia en kleine varens het goed doen. Een open terrarium is droger en luchtiger en geschikt voor vetplanten. Wie die twee door elkaar haalt, krijgt rottende vetplanten of verdroogd mos.

Glazen terrarium met mos, varentjes en kleine planten op een tafel

Open of gesloten: twee heel verschillende klimaten

In een gesloten terrarium blijft het water binnen, in een open terrarium verdampt het. Dat ene verschil bepaalt alles. Onder een deksel verdampt het water uit de grond en de bladeren, slaat neer op het glas en druppelt terug. De luchtvochtigheid blijft hoog en je hoeft zelden water te geven. Een open glazen bak, zoals een vaas, een vissenkom of een glazen bak zonder deksel, gedraagt zich meer als een pot zonder afvoergat: het water verdampt alleen via de bovenkant.

Gesloten terrarium Open terrarium
Luchtvochtigheid Hoog, vaak condens op het glas Ongeveer gelijk aan de kamer
Water geven Eens per paar maanden, soms minder Eens per 2 tot 4 weken, heel weinig
Geschikte planten Mos, fittonia, kleine varens, peperomia, mosvaren (Selaginella) Vetplanten, cactussen, luchtplantjes, kleine aloë
Ongeschikt Vetplanten, cactussen, planten die groot worden Mos en varens die hoge luchtvochtigheid willen
Grootste risico Schimmel en rot Te veel water dat onderin blijft staan
Standplaats Helder licht, geen directe zon Veel licht, wat ochtend- of avondzon mag

Welke planten in een gesloten terrarium passen

In een gesloten terrarium passen planten die klein blijven, langzaam groeien en van vochtige lucht houden. De bekendste:

  • Mos, zoals kussenmos of bladmos. Vormt een groene bodem en houdt vocht vast.
  • Fittonia (Fittonia albivenis), met wit of roze geaderd blad. Hangt slap als het te droog is en herstelt snel na water.
  • Kleine varens, zoals een jonge Venushaar (Adiantum) of andere dwergvarens. Houden van gelijkmatige vochtigheid.
  • Mosvaren (Selaginella). Geen echte varen, maar een kruipende plant die in droge kamerlucht moeilijk is en in een gesloten bak juist goed groeit.
  • Kleine peperomia’s, zoals de kruipende soorten met kleine ronde blaadjes.
  • Kleine bladbegonia’s en Ficus pumila (kruipvijg), die je wel moet bijknippen.

Kies bij het kopen planten in kleine kweekpotjes van 5 tot 6 cm. Een plant die nu al het glas raakt, groeit binnen een paar maanden tegen het deksel. Wil je de lijst checken op planten die giftig zijn voor huisdieren, kijk dan bij giftige kamerplanten voor katten en honden.

Vetplanten horen alleen in een open terrarium

Vetplanten en cactussen rotten in een gesloten terrarium, omdat ze droge lucht en grond nodig hebben die tussen twee gietbeurten helemaal opdroogt. Onder een deksel blijft het vochtig en zie je binnen enkele weken glazige, zachte bladeren aan de voet. In een open glazen bak met veel licht kunnen ze wel. Gebruik dan cactusgrond met veel grit of perliet, en geef zo weinig water dat alleen de wortelzone vochtig wordt. Meer over de verzorging lees je bij kamerplanten verzorgen.

Een terrarium opbouwen in lagen

Een glazen bak heeft geen afvoergat, dus moet het overtollige water ergens kunnen blijven zonder dat de wortels erin staan. Daarom heeft een terrarium wel een laag onderin, anders dan een gewone pot met gaten. Waarom zo’n laag in een pot met afvoergat weinig helpt, staat bij de drainagelaag; in een dichte glazen bak dient hij als reservoir.

  1. Reservoirlaag: 2 tot 4 cm hydrokorrels of grof grind, afhankelijk van de grootte van de bak.
  2. Scheidingslaag: een stukje worteldoek of een laagje mos, zodat de grond niet tussen de korrels zakt.
  3. Eventueel een dun laagje actieve kool. Optioneel; zie de FAQ.
  4. Grond: 4 tot 8 cm luchtige potgrond, voor een gesloten terrarium gemengd met wat kokosvezel of fijne schors; voor een open terrarium met vetplanten cactusgrond.
  5. Planten: maak met een lepel of pincet een kuiltje, schud de oude grond deels van de wortels en druk de plant licht aan.
  6. Afwerking: mos, kleine stenen of een stukje hout. Geef daarna een paar keer met de plantenspuit water en laat het deksel de eerste dagen half open.

De reservoirlaag moet altijd droog of bijna droog blijven. Zie je daar water staan, dan heb je te veel gegeven. Zuig het weg met een rietje of een pipet.

Licht, water en condens

Een terrarium heeft veel licht nodig, maar geen directe zon. Glas werkt als een kas: in de middagzon wordt het binnen snel te warm en verbranden de bladeren. Een plek een meter van een zuid- of westraam, of direct voor een oost- of noordraam, werkt meestal goed. Groeien de planten scheef naar het licht, draai de bak dan elke week een kwartslag. Bij weinig daglicht kan een kleine plantenlamp helpen.

Condens vertelt je hoe het met het vocht staat. Een licht beslagen glas in de ochtend dat in de loop van de dag opklaart, is goed. Is het glas de hele dag zo beslagen dat je de planten niet ziet, dan is het te nat: haal het deksel er een paar uur tot een dag af. Zie je dagenlang helemaal geen condens en wordt de bovenste grond lichter van kleur, dan is het tijd voor een paar eetlepels water. In een open terrarium voel je met een vinger of de grond 2 cm diep droog is voordat je giet.

Schimmel: oorzaak en aanpak

Schimmel in een terrarium ontstaat bijna altijd door te veel vocht in combinatie met dood plantmateriaal en te weinig luchtcirculatie. Wit, pluizig schimmeldraad op de grond of op een afgestorven blad zie je vooral in de eerste weken na het opzetten, als er nog organisch afval tussen de grond zit.

  • Haal schimmelplekken direct weg met een wattenstaafje of pincet, samen met het blad of stukje hout eronder.
  • Zet het deksel een dag open, zodat de lucht droger wordt.
  • Knip afgestorven en gelige bladeren weg zodra je ze ziet.
  • Geef minder water en controleer of de reservoirlaag droog is.
  • Komt het steeds terug, zet dan springstaarten uit; die eten schimmel en afval op.

Rotte stengels aan de voet van een plant zijn een ander probleem: dan staan de wortels te nat of is de plant ongeschikt voor een gesloten bak. Haal hem eruit en vervang hem. Kleine vliegjes boven de grond zijn vaak rouwmuggen, die gedijen in natte grond; hoe je die aanpakt, staat bij rouwmuggen bestrijden.

Meer glazen en andere potvormen vergelijk je op soorten plantenpotten. Voor een andere doorzichtige pot met een heel ander doel, zie de orchideeënpot.

Andere soorten potten

Veelgestelde vragen

Hoe vaak geef je een gesloten terrarium water?

Soms maanden niet. In een gesloten terrarium verdampt het water, slaat neer op het glas en loopt terug in de grond. Geef pas water als er dagenlang geen condens meer te zien is en de bovenste grond licht van kleur wordt. Gebruik dan een plantenspuit of een paar eetlepels water langs de rand, nooit een volle gieter.

Zijn springstaarten in een terrarium schadelijk?

Nee, springstaarten zijn kleine bodemdiertjes die schimmel, dood blad en ander organisch afval eten. Veel mensen zetten ze bewust uit in een gesloten terrarium, als opruimploeg tegen schimmel. Ze vermeerderen zich vanzelf zolang er vocht en voedsel is. Ze kunnen niet tegen een droog, open terrarium met vetplanten; daar hebben ze weinig te zoeken.

Moet er houtskool in een terrarium?

Een dun laagje actieve kool tussen de drainagelaag en de grond wordt vaak aangeraden om geurtjes en bacteriën te beperken. Of het in een klein terrarium meetbaar verschil maakt, is niet goed onderzocht. Het kan geen kwaad, maar het vervangt geen goede ventilatie, schone materialen en spaarzaam water geven. Zonder kool kan een terrarium prima werken.

Kan een terrarium in de vensterbank op het zuiden staan?

Liever niet. Glas houdt warmte vast, en in de volle zon kan de temperatuur in een gesloten pot snel oplopen tot ver boven wat de planten aankunnen. De bladeren verbranden of koken letterlijk. Zet een terrarium op een plek met veel licht maar geen directe middagzon, bijvoorbeeld een meter van een zuidraam of in een oost- of noordraam.

Hoe lang gaat een gesloten terrarium mee?

Een goed opgebouwd gesloten terrarium kan jaren meegaan, zolang de planten klein blijven en het evenwicht tussen vocht en lucht klopt. In de praktijk groeien sommige planten na een of twee jaar tegen het glas. Dan knip je ze terug of vervang je ze door een kleinere plant. Afgestorven blad haal je er steeds direct uit.