Plantenbak met trellis: klimplanten en wind

Kort antwoord

Een plantenbak met trellis is een bak met een klimrek erop, bedoeld voor klimplanten die samen een groene wand vormen. Kies een bak van minstens 40 cm diep met 50 liter grond of meer, een klimplant die bij de standplaats past, en zet hem vast aan een muur of reling. Een begroeid scherm vangt veel wind en kan anders omvallen.

Een plantenbak met trellis is een langwerpige bak met een klimrek erop of erachter, waarin je klimplanten zet die samen een groene wand vormen. Op een terras of balkon werkt het als zichtscherm of windbreker zonder dat je iets in de grond hoeft te bouwen. De grootste vergissing: te weinig grond voor een plant die twee meter hoog moet worden, en een volgroeid scherm dat bij de eerste herfststorm omwaait.

Hoe een plantenbak met trellis is opgebouwd

Een plantenbak met trellis bestaat uit een bak met grond en een rek van latten of draad dat aan de achterkant of in de bak is bevestigd. Het rek is meestal 1 tot 1,5 meter hoog boven de bak; de totale hoogte komt dan op 130 tot 180 cm. Gangbare bakmaten zijn 40 x 40 cm voor een smalle zuil en 80 tot 100 cm lang bij 35 tot 40 cm breed voor een scherm. Er bestaan ook modellen op wieltjes en hoekmodellen.

De materialen zijn dezelfde als bij andere bakken: hout, kunststof, metaal en soms een combinatie, zoals een kunststof bak met een houten rek. Voor de plant maakt het minder uit dan voor het gewicht en de stabiliteit.

Materiaal Gewicht leeg Stabiliteit bij wind Aandachtspunt
Hout (vuren, grenen) Middel Goed als bak en rek stevig verbonden zijn Binnenkant beschermen met folie of worteldoek, anders rot het hout
Kunststof Licht Matig, leunt op het gewicht van de grond Rek zit vaak met klemmen vast die bij wind kunnen losraken
Metaal (staal, cortenstaal) Zwaar Goed Wordt heet in de zon, wortels aan de rand drogen uit
Losse trellis achter een bestaande bak Afhankelijk van de bak Alleen goed als het rek aan muur of schutting vastzit Flexibel; bak en rek los te vervangen

Meer over de materialen afzonderlijk staat bij de houten plantenbak en de kunststof plantenbak.

Hoeveel grond een klimplant nodig heeft

Een vaste klimplant die een rek van anderhalve meter moet bedekken, heeft minstens 40 cm diepte en zo’n 50 liter grond of meer nodig. In een ondiepe bak van 20 cm groeit hij wel, maar blijft hij klein, droogt hij in de zomer elke dag uit en bevriest de wortelkluit in de winter sneller. Hoe meer grond, hoe stabieler het vocht en de temperatuur bij de wortels.

Een bak van 80 x 40 x 40 cm bevat ongeveer 120 liter. Natte potgrond weegt 0,5 tot 1 kg per liter, dus zo’n bak weegt gevuld 60 tot 120 kg. Dat gewicht is tegelijk je beste vriend tegen omwaaien: een zware bak staat steviger. Op een balkon is het wel iets om rekening mee te houden. Bij smalle bakken van 40 x 40 cm zit je op 50 tot 60 liter, genoeg voor één klimplant.

Gebruik voor vaste klimplanten een structuurvaste potgrond voor buiten, eventueel gemengd met wat tuinaarde of compost, zodat de grond na een paar jaar niet inzakt. Welke soorten er zijn, staat bij potgrond kiezen.

Klimplanten die in een bak het goed doen

De beste klimplanten voor een plantenbak met trellis blijven compact genoeg voor een pot en klimmen zelf langs latten of draad. Krachtige groeiers zoals blauweregen of de klimhortensia horen in de volle grond.

  • Toscaanse jasmijn (Trachelospermum jasminoides): wintergroen, geurende witte bloemen in de zomer, voor zon tot halfschaduw. Bij strenge vorst de bak inpakken.
  • Clematis: veel soorten en bloeitijden. Wil koele wortels en de kop in de zon; leg wat stenen of een lage plant over de voet.
  • Kamperfoelie (Lonicera): slingert vanzelf, geurt ’s avonds, verdraagt halfschaduw.
  • Klimop (Hedera helix): wintergroen, ook voor schaduw, maar groeit snel en vraagt snoeiwerk.
  • Klimroos in een compacte soort: heeft een grote, diepe bak nodig en moet worden aangebonden.
  • Eenjarigen zoals Oost-Indische kers, pronkbonen of zwartoogje (Thunbergia alata): snel dicht in één zomer, daarna opnieuw zaaien.

Kies de plant op de ligging. Een bak op het zuiden in de volle zon droogt snel uit; dan wordt jasmijn of een roos blij en heeft klimop het zwaar. Op het noorden doet klimop of kamperfoelie het beter. Voor bakken op een balkon met weinig ruimte, zie ook de balkonbak.

Stabiliteit en windbelasting

Een dichtgegroeide trellis vangt wind als een zeil, en dat is de belangrijkste reden waarom zo’n bak omvalt. Een kaal rek laat de wind grotendeels door. Met een dichte laag blad erop staat er bij een stevige windstoot een flinke kracht op de bovenkant, en die werkt als een hefboom op de bak. Hoe hoger het rek in verhouding tot de breedte van de bak, hoe sneller hij kantelt.

Je maakt een plantenbak met trellis stabieler op deze manieren:

  1. Zet hem tegen een muur, schutting of reling en bevestig de bovenkant van het rek met een paar beugels of spanbanden.
  2. Kies een brede, diepe bak. Een bak die minstens half zo diep als het rek hoog is, is lastig om te krijgen, maar elke centimeter breedte helpt.
  3. Houd de grond erin. Een bak die in de winter half leeg staat, weegt minder en kantelt sneller.
  4. Zet de bak met de lange kant dwars op de heersende wind als hij vrij staat, en verbind meerdere bakken met elkaar tot één lange rij.
  5. Controleer de verbinding tussen rek en bak. Bij goedkope modellen zit het rek met een paar schroefjes vast en breekt het daar af in plaats van dat de bak omvalt.

Water geven, voeden en snoeien

Een klimplant met veel blad verdampt in de zomer veel water, en een bak in de zon droogt snel uit. Voel met je vinger tot het tweede kootje in de grond en geef pas water als het daar droog is, maar dan ruim, tot het uit de afvoergaten loopt. In hartje zomer kan dat dagelijks zijn. Een bak met een waterreservoir of een druppelslang maakt het een stuk makkelijker. Zonder afvoergaten blijft na regen water in de bak staan en rotten de wortels.

Vaste klimplanten in een bak hebben voeding nodig, omdat de grond na een seizoen is uitgeput. Geef in het voorjaar een langwerkende korrelmest of tijdens het groeiseizoen om de paar weken vloeibare voeding. Hoe vaak en hoeveel, staat bij voeding geven; voor buitenplanten in bakken gelden dezelfde principes.

Snoei klimplanten na de bloei of in het voorjaar, zodat het scherm compact en dicht blijft. Knip scheuten die boven het rek uitgroeien terug: die vangen het meeste wind. Na drie tot vijf jaar is de grond vaak ingezakt en vol wortels. Vervang dan in het voorjaar de bovenste 10 tot 15 cm door verse grond. Wanneer verpotten nodig is, herken je aan de signalen uit wanneer je een plant verpot.

Een vergelijking met andere bakken en potten voor buiten staat op soorten plantenpotten.

Andere soorten potten

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt het voordat een trellis dichtgegroeid is?

Dat hangt af van de plant. Eenjarige klimmers zoals Oost-Indische kers of pronkbonen bedekken in één zomer een flink deel van het rek, maar zijn in de winter weg. Vaste klimplanten zoals toscaanse jasmijn of clematis hebben meestal twee tot drie groeiseizoenen nodig voordat het scherm echt dicht is. Wie direct privacy wil, combineert het eerste jaar een vaste plant met eenjarige klimmers.

Kan ik een plantenbak met trellis op een balkon zetten?

Dat kan, maar let op twee dingen: gewicht en wind. Een bak van 80 x 40 x 40 cm met natte grond weegt al snel 60 tot 120 kg. Zet hem bij voorkeur tegen de gevel of in een hoek. Op hogere verdiepingen waait het harder, dus maak het rek vast aan de muur of reling. Kijk ook in het reglement van je gebouw of zichtschermen zijn toegestaan.

Welke klimplant blijft in de winter groen in een bak?

Toscaanse jasmijn (Trachelospermum jasminoides) en klimop (Hedera helix) houden hun blad in de winter. Toscaanse jasmijn heeft in een pot wel bescherming nodig bij strenge vorst, omdat de wortels in een bak sneller bevriezen dan in de volle grond. Klimop is zeer winterhard, maar groeit snel en hecht zich met hechtwortels aan muren, dus houd hem bij.

Moet ik de klimplant vastbinden aan de trellis?

In het begin meestal wel. Slingerplanten zoals jasmijn en kamperfoelie winden zich vanzelf om de latten zodra ze erbij kunnen, en clematis klimt met bladstelen. Jonge scheuten moet je wel naar het rek leiden. Bind ze los vast met zacht bindtouw of plantenbinders, zodat de stengel kan blijven dikker worden zonder in te snoeren.