Hoge plantenbak: vullen zonder 200 liter grond

Kort antwoord

Een hoge plantenbak hoef je niet helemaal met potgrond te vullen. De meeste planten hebben 30 tot 50 cm grond nodig. Daaronder kun je een verhoogde bodem maken, een omgekeerde emmer of kratten plaatsen of een binnenbak hoger zetten. Houd de afvoer wel open, zodat water onderin weg kan, en reken op extra gewicht bovenin bij wind.

Een hoge plantenbak is een bak van 60 cm tot meer dan een meter hoog, vaak smal en vierkant of rechthoekig, die je op het terras, bij een voordeur of als afscheiding gebruikt. Wie zo’n bak voor het eerst vult, schrikt van de inhoud: een bak van 40 x 40 x 100 cm slokt 160 liter op, een bredere al snel 200 liter of meer. Dat is onnodig. De meeste planten hebben 30 tot 50 cm grond nodig; de rest van de hoogte mag je slim opvullen, als het water maar weg kan.

Hoeveel grond heeft je plant echt nodig?

Voor de meeste planten in een hoge plantenbak is een laag grond van 30 tot 50 cm genoeg. Eenjarige zomerbloeiers, kruiden en siergrassen redden het met 25 tot 35 cm. Kleine heesters en vaste planten willen 40 tot 50 cm. Alleen bomen en grote heesters gebruiken de volle diepte.

Bak (binnenmaat) Inhoud helemaal vol Inhoud met 35 cm grond Gewicht grond nat, vol Gewicht grond nat, 35 cm
30 x 30 x 70 cm 63 liter 32 liter 32 tot 63 kg 16 tot 32 kg
40 x 40 x 80 cm 128 liter 56 liter 64 tot 128 kg 28 tot 56 kg
40 x 40 x 100 cm 160 liter 56 liter 80 tot 160 kg 28 tot 56 kg
50 x 50 x 100 cm 250 liter 88 liter 125 tot 250 kg 44 tot 88 kg
100 x 40 x 80 cm 320 liter 140 liter 160 tot 320 kg 70 tot 140 kg

Natte potgrond weegt 0,5 tot 1 kg per liter, afhankelijk van de soort en hoe nat hij is. Bij een taps toelopende bak is de inhoud lager; de potmaat-calculator rekent dat voor je uit. Op een balkon is het verschil tussen een volle en een opgevulde bak het verschil tussen 250 en 90 kg op één plek.

Vier manieren om een hoge plantenbak op te vullen

De beste opvulling houdt de afvoer open, zakt niet in en mengt niet met de grond. Elke methode heeft een eigen sterke kant.

1. Een tussenbodem of verhoogde bodem

Veel hoge bakken van fiberclay en kunststof hebben richels of nokjes aan de binnenkant waar een tussenbodem op past, soms meegeleverd. Een tussenbodem van kunststof of een stuk betonplex met gaten erin, op de juiste hoogte, maakt van de hoge bak een gewone bak op een sokkel. Boor in de tussenbodem gaten van minstens 1 cm en leg er worteldoek over. Water loopt door naar de lege ruimte eronder en via de afvoer in de bodem naar buiten.

2. Omgekeerde pot, emmer of kratten

Een paar omgekeerde kunststof potten, een emmer met gaten in de bodem of stapelbare kratten maken een holle, stevige onderlaag. Leg er een stuk worteldoek over en vul daarboven met grond. Zorg dat de bovenkant redelijk vlak is, anders zakt de grond op de randen weg.

3. Een binnenbak op hoogte

De netste oplossing voor seizoensbeplanting: zet een kunststof binnenbak of grote kweekpot bovenin de hoge bak, ondersteund door een omgekeerde pot of klossen. In het voorjaar til je de binnenbak eruit, vervang je de planten en zet je hem terug. De hoge bak dient dan als sierpot. Waarom die combinatie van een kweekpot in een sierpot zo handig is, staat bij het verschil tussen sierpot en kweekpot.

4. Opvullen met licht materiaal

Kleikorrels, blokken piepschuim, lege afgesloten plastic flessen of grof organisch materiaal zoals takken. Leg altijd worteldoek tussen vulling en grond. Grof organisch materiaal verteert en zakt in de jaren daarna 10 tot 20 cm; dat is in een moestuinbak prima, in een strakke terrasbak minder.

Methode Gewicht Zakt in Afvoer Beste voor
Tussenbodem Licht Nee Goed, mits gaten Vaste beplanting, balkon
Omgekeerde pot of kratten Licht Nee Goed Elke bak, met spullen die je al hebt
Binnenbak op hoogte Licht Nee Via binnenbak Seizoensbeplanting
Kleikorrels of grind Middel tot zwaar Nee Goed Winderige plekken, meer stabiliteit
Takken, blad Licht Ja Goed Moestuin, natuurlijke tuin

Wind en stabiliteit

Een hoge plantenbak met een hoge plant erin is een hefboom. Hoe hoger de plant en hoe lichter de onderkant, hoe sneller een windvlaag hem omduwt. Een olijfboompje van 1,5 meter in een smalle bak van 30 x 30 x 80 cm op een balkon is vragen om problemen.

  • Kies op een winderige plek een bak waarvan de voet minstens half zo breed is als de bak hoog.
  • Vul onderin met iets zwaars: een paar stoeptegels, een laag grind van 10 tot 15 cm of zakken met zand. Daarboven pas de lichte opvulling.
  • Zet hem tegen een muur of in een hoek, of maak hem met een beugel vast aan de gevel.
  • Kantel de bak eens voorzichtig na het vullen: kantelt hij met weinig kracht, dan doet de wind dat ook.

Materiaal: wat werkt voor hoge bakken?

Hoge bakken zijn er in fiberclay, kunststof, cortenstaal, zink, hout en beton. Fiberclay en kunststof zijn licht en hebben vaak ingebouwde richels voor een tussenbodem. Metaal wordt in de zon warm; bij een hoge bak is dat aan de bovenkant waar de wortels zitten. De pagina over de cortenstaal plantenbak gaat daar uitgebreid op in. Hout isoleert, maar moet aan de binnenkant bekleed en vrij van de grond staan. Beton is zwaar en stabiel, prima op een terras maar zelden op een balkon.

Bij elke hoge bak geldt: er moet een afvoergat in de bodem zitten. Ook als je bovenin een tussenbodem plaatst, moet regenwater dat door de grond zakt onderin weg kunnen. Anders staat de bak na een natte herfst tot halverwege vol water, en bij vorst kan dat zelfs een wand laten scheuren. Of je bak tegen de winter kan, lees je bij vorstbestendige plantenpotten voor buiten.

Planten die goed staan in een hoge bak

Een hoge bak brengt planten op ooghoogte, en dat maakt hem geschikt voor soorten die je van dichtbij wilt zien of ruiken. Siergrassen zoals lampenpoetsergras (Pennisetum alopecuroides) bewegen in de wind, lavendel en rozemarijn ruiken als je langsloopt, en hangplanten zoals klimop of hangende verbena vallen mooi over de rand. Voor een groene afscheiding werken niet-woekerende bamboe, buxus-alternatieven zoals Japanse hulst (Ilex crenata) en kleine leibomen.

Planten die veel wortelruimte willen, zoals een olijf, een vijg of een kleine Japanse esdoorn, krijgen de volle diepte of hoogstens een dunne laag zware opvulling onderin. Voor algemene keuzes over maat, materiaal en drainage buiten is een plantenbak kiezen een goede volgende stap, en voor potten groter dan 40 cm staat meer bij grote plantenpotten. Alle soorten bakken en potten naast elkaar zie je op soorten plantenpotten. Wie groenten op werkhoogte wil kweken, kijkt bij de moestuinbak.

Andere soorten potten

Veelgestelde vragen

Mag ik piepschuim gebruiken om een hoge plantenbak op te vullen?

Het kan, en het is licht, maar er zitten nadelen aan. Losse stukjes piepschuim mengen zich met de grond en komen na een paar jaar bij het verpotten overal terecht. Grote blokken zijn beter dan korrels. Leg er altijd worteldoek over, zodat grond en piepschuim gescheiden blijven. Kratten, een omgekeerde pot of een tussenbodem zijn netter.

Hoe voorkom ik dat een hoge plantenbak omwaait?

Een hoge bak met een hoge plant heeft een hoog zwaartepunt. Als je de onderkant met licht materiaal opvult, wordt dat erger. Leg dan juist iets zwaars onderin, zoals een laag grind of een paar stoeptegels, en kies een bak met een brede voet. Op een winderig balkon zet je hem tegen een muur of maak je hem vast aan een beugel.

Hoe hoog moet een hoge plantenbak zijn?

Dat bepaalt vooral het effect dat je wilt: 60 tot 80 cm als afscheiding of om planten op ooghoogte bij een zitplek te zetten, 90 tot 100 cm als scherm of voor rugvriendelijk tuinieren. De plant zelf heeft zelden meer dan 50 cm grond nodig. Een bak van een meter hoog is dus vooral een sokkel met grond erop.

Kan ik een hoge plantenbak gebruiken voor een boompje?

Ja, en dan is de volle diepte wel nuttig. Een kleine boom of grote heester wil 50 tot 80 cm wortelruimte en een breedte van minstens 50 tot 60 cm. Vul dan maar een kleine laag onderin op, of helemaal niet. Grote grondmassa beschermt de wortels in de winter tegen vorst en in de zomer tegen uitdroging.

Hoe vaak moet ik een hoge plantenbak water geven?

Minder vaak dan een kleine pot, omdat er meer grond in zit, maar meer dan je verwacht als je de bak hebt opgevuld. Met een verhoogde bodem heb je feitelijk een middelgrote pot op hoogte, die in de zomer om de twee à drie dagen water nodig heeft. Voel met je vinger tot het tweede kootje in de grond voordat je giet.