Problemen & plagen

Rouwmuggen bestrijden in vier weken

Rouwmuggen bestrijden in vier weken
31
okt

Gepubliceerd 6 min lezen

Kort antwoord

Rouwmuggen raak je kwijt door de larven in de grond aan te pakken, niet alleen de vliegjes. Laat de bovenste laag potgrond goed opdrogen, hang gele vangplaten op voor de volwassen muggen en zet bij een hardnekkige plaag aaltjes (Steinernema feltiae) of roofmijten in. Reken op drie tot vier weken, omdat er steeds nieuwe eitjes uitkomen.

De meeste mensen pakken rouwmuggen aan waar ze ze zien: in de lucht, met een vliegenmepper, een spray of een bakje azijn. Daar zit echter maar een klein deel van de plaag. Voor elke mug die rond de plant fladdert, zitten er larven en eitjes in de bovenste laag grond, en die merken niets van een spuitbus. Zolang die laag nat blijft, komt er elke paar weken een nieuwe lichting bij.

Rouwmug of fruitvlieg?

Rouwmuggen zijn zwartgrijze muggetjes van een paar millimeter met lange pootjes, die over de potgrond rennen en traag rond de plant fladderen. Fruitvliegjes zijn bruiner, hebben vaak rode ogen en hangen rond de fruitschaal en de groenbak. Het zekerste onderscheid: rouwmuggen vliegen op als je tegen de pot tikt of water geeft.

De larven zie je pas als je goed kijkt. Het zijn slanke, witte, doorschijnende maden tot zo’n 6 mm met een glanzend zwart kopje. Ze zitten in de bovenste laag grond en eten vooral rottend plantmateriaal, schimmels en dode wortels.

Controleer met een plakje aardappel

Wil je weten hoeveel larven er zitten, druk dan een plakje rauwe, geschilde aardappel van een halve centimeter dik plat op de grond. Larven kruipen er binnen een of twee dagen op af. Draai het plakje na 24 à 48 uur om: zie je kleine glazige maden met zwarte kopjes, dan weet je dat de grond besmet is. Deze methode wordt in de kassenteelt gebruikt om de plaagdruk te meten en werkt in een huiskamer net zo.

Waarom de muggen terug blijven komen

Rouwmuggen blijven komen omdat elke nieuwe generatie al in de grond zit voordat je de vorige hebt weggevangen. Een vrouwtje legt haar eitjes in de bovenste laag vochtige potgrond. Bij kamertemperatuur komen die binnen een paar dagen uit. De larven eten zich vol, verpoppen in de grond en komen als nieuwe muggen boven. De hele kringloop duurt, afhankelijk van de temperatuur, ruwweg drie tot vier weken, in een warme kamer korter.

Daarom werkt alleen muggen vangen niet, en daarom duurt een aanpak ook altijd een paar weken. Je moet minstens één volledige generatie overbruggen.

Een gezonde plant heeft er weinig last van

Een volwassen, gezonde kamerplant heeft weinig last van rouwmuggen. Gevestigde planten krijgen zelden schade. Anders ligt het bij zaailingen, jonge stekken en planten met al verzwakte wortels. Daar kunnen larven aan de fijne wortels en de stengelvoet knagen, waardoor een stekje omvalt of niet aanslaat.

De muggen zijn vooral een signaal: de grond blijft te lang nat. Krijgt dezelfde plant ook gele bladeren onderaan, dan is het waterprobleem vaak ernstiger dan de muggen.

Het plan van vier weken

Combineer maatregelen tegen de larven en de volwassen muggen, en houd het vier weken vol, ook als je na een week minder ziet vliegen.

  1. Dag 1: inventariseren. Ga al je planten langs. Tik tegen elke pot en kijk waar de muggen opvliegen. Leg bij twijfel een aardappelplakje neer. Zet de ergste haarden apart.
  2. Dag 1: water in de sierpot weg. Til elke kweekpot op en giet staand water weg. Dat alleen al haalt bij veel mensen de helft van het probleem weg.
  3. Dag 1: gele vangplaten. Steek of hang een gele vangplaat net boven de grond of aan de potrand. Ze vangen volwassen muggen, zodat er minder eitjes worden gelegd. Ze laten ook zien of je aanpak werkt: tel elke week hoeveel er bijkomen.
  4. Week 1 tot 4: grond laten opdrogen. Giet pas als de bovenste 3 à 5 cm droog zijn. Larven en eitjes overleven slecht in droge grond. Planten die veel water willen, kun je van onderaf water geven: zet de pot 15 minuten in een schaal water en laat daarna uitlekken, zodat de bovenlaag droger blijft.
  5. Week 1: bij een flinke plaag aaltjes inzetten. Zie je tientallen muggen per dag of veel larven onder het aardappelplakje, dan zijn aaltjes de snelste route.
  6. Week 3: tweede ronde. Herhaal de aaltjes als de vangplaten nog steeds nieuwe muggen vangen. Een herhaling na ongeveer twee weken werkt meestal het best.
  7. Week 4: evalueren. Vervang de vangplaten. Blijven ze een week leeg, dan ben je er vanaf. Laat er één hangen als vroege waarschuwing.

Biologische bestrijding: aaltjes, roofmijten en kortschildkevers

Aaltjes van de soort Steinernema feltiae zijn de meest gebruikte biologische bestrijding tegen rouwmuglarven, en ze zijn voor particulieren te koop bij tuincentra en online kwekers. Het zijn microscopisch kleine wormpjes die de larven binnendringen en doden. Voor mensen, huisdieren en planten zijn ze onschadelijk.

Volg de bijsluiter van je eigen verpakking; meestal komt het hierop neer:

  • Maak de grond een uur of twee vooraf licht vochtig.
  • Meng de aaltjes met lauw water in een gieter zonder broeskop of zeefje, roer goed en giet het mengsel binnen een paar uur over de potgrond.
  • Werk ’s avonds of uit de zon; aaltjes kunnen slecht tegen UV-licht.
  • De grondtemperatuur moet tussen ongeveer 8 en 30 °C liggen. In een woonkamer is dat geen probleem, in een koude serre in januari wel.
  • Houd de grond daarna een week of twee licht vochtig, niet nat. Hier wijk je dus tijdelijk af van het droog-houden.
  • Bewaar ongebruikte aaltjes in de koelkast en gebruik ze voor de houdbaarheidsdatum.

Een alternatief zijn roofmijten (onder meer Hypoaspis miles, tegenwoordig vaak Stratiolaelaps scimitus genoemd) en de kortschildkever Atheta coriaria. Die leven in de bovenste laag grond en eten larven, poppen en eitjes. Alle drie werken als biologische bestrijding.Roofmijten blijven langer actief dan aaltjes en worden vaak ingezet als je veel planten hebt of een kas.

Wat minder goed werkt dan je zou hopen

Op fora en in groepsapps gaan allerlei huismiddelen rond. De meeste pakken alleen de muggen aan, of helemaal niets.

Middel Werkt het? Waarom
Gele vangplaten alleen Deels Vangen muggen, niet de larven. Goed als controle en ondersteuning, niet als enige maatregel.
Laag zand of fijn grind bovenop Als preventie Bovenkant droogt sneller, eitjes leggen wordt lastiger. Lost een bestaande plaag niet op.
Grond helemaal laten uitdrogen Bij geschikte planten Werkt goed bij vetplanten en sansevieria. Een calathea of varen krijgt er schade van.
Bakje met azijn en afwasmiddel Nauwelijks Trekt vooral fruitvliegjes aan, rouwmuggen veel minder.
Lucifers in de grond Niet aangetoond Populaire tip, maar er is geen betrouwbare onderbouwing voor.
Spray tegen vliegende insecten Nee Raakt alleen de muggen in de lucht. Larven groeien door.

Wat betreft chemische middelen: voor particulier gebruik in huis zijn er in Nederland weinig middelen toegelaten tegen rouwmuggen. Middelen op basis van de bacterie Bacillus thuringiensis israelensis worden vooral in de professionele teelt gebruikt. Wil je een middel gebruiken, kijk dan op het etiket of het is toegelaten voor gebruik binnen op sierplanten. Bt-producten tegen rupsen werken niet tegen rouwmuggen.

Voorkomen: de grond moet kunnen opdrogen

De beste preventie is een pot die snel genoeg opdroogt. Rouwmuggen zijn in feite een symptoom van gietgedrag en potkeuze.

  • Gebruik een pot met afvoergaten en controleer na het gieten de sierpot. Een zelfwaterende plantenpot houdt de grond permanent vochtig en is bij terugkerende rouwmuggen een verdachte.
  • Kies een pot die niet veel groter is dan de kluit. Een overmaatse pot blijft wekenlang nat in de kern; voor de meeste kamerplanten is 2 tot 5 cm breder dan de oude pot genoeg (meer over potmaten in cm).
  • Meng potgrond voor planten die het droog willen met perliet of fijn grind, zodat hij luchtiger blijft. Bij het kiezen van potgrond loont een zak met zichtbare structuur meer dan een fijne, turfachtige mix.
  • Sluit open zakken potgrond goed af en bewaar ze niet maandenlang half open in een warme schuur.
  • Zet nieuwe planten een paar weken apart en tik regelmatig tegen de pot.

Giet in de winter minder dan in de zomer. Hoeveel minder, en hoe je dat met de vingerproef en het gewicht van de pot inschat, lees je bij kamerplanten water geven.

Veelgestelde vragen

Zijn rouwmuggen schadelijk voor mensen of huisdieren?

Nee. Rouwmuggen steken en bijten niet en brengen geen ziektes over op mensen of dieren. Ze zijn vooral irritant: ze vliegen op als je de plant aanraakt, belanden in je koffie en zitten op je beeldscherm. De schade beperkt zich tot planten, en dan vooral zaailingen en jonge stekken.

Hoe komen rouwmuggen in huis?

Meestal met een nieuwe plant of een zak potgrond waarin al eitjes of larven zitten. Ook kunnen volwassen muggen door een open raam naar binnen vliegen, vooral in de nazomer. In huis vermenigvuldigen ze zich vervolgens in potgrond die lang vochtig blijft. Een open zak potgrond in de schuur kan ook een broedplaats worden; sluit hem goed af.

Helpt kaneel of een laagje zand op de grond?

Een laag van 1 à 2 cm grof zand of fijn grind op de potgrond maakt het voor vrouwtjes lastiger om eitjes in vochtige grond te leggen, en de bovenkant droogt sneller op. Het lost een bestaande plaag niet op, maar helpt als preventie. Over kaneel is weinig betrouwbaars bekend; reken er niet op.

Kan ik rouwmuggen bestrijden met een spray?

Een spray tegen vliegende insecten doodt alleen de muggen die je raakt, terwijl de larven in de grond doorgroeien. Voor particulieren zijn in Nederland weinig middelen tegen rouwmuggen in kamerplanten toegelaten. Gebruik je toch een middel, controleer dan op het etiket of het binnen op sierplanten mag en volg de instructies. Biologische bestrijding met aaltjes werkt gerichter.

Waarom heb ik in de winter meer last van rouwmuggen?

In de winter verdampt een plant minder water, terwijl veel mensen hetzelfde blijven gieten. De grond blijft dan lang vochtig, precies wat rouwmuggen nodig hebben. In een warme woonkamer gaat de voortplanting gewoon door. Minder vaak gieten is in de winter dus de belangrijkste maatregel.