Balkonbak: reling, gewicht en wind

Kort antwoord

Een balkonbak is een langwerpige, smalle plantenbak voor aan de reling of op de balkonvloer. Kies een lichte bak van kunststof of fiberstone met afvoergaten en een opvangbak, hang hem aan de binnenkant van de reling met beugels die bij de reling passen, en reken op 0,5 tot 1 kg per liter natte grond.

Een balkonbak is een langwerpige plantenbak van meestal 40 tot 100 cm lang en 15 tot 25 cm diep, gemaakt om aan de reling te hangen of tegen de balustrade op de vloer te staan. De keuze draait om drie dingen: hoeveel hij weegt als hij nat is, hoe hij vastzit als het waait en waar het water heen gaat. Een mooie bak die drupt op het balkon van de onderburen is geen goede balkonbak.

Balkonbak aan de reling van een balkon, gevuld met bloeiende zomerbloemen

Hangen of staan: twee soorten balkonbakken

Een balkonbak aan de reling bespaart vloerruimte, een bak op de vloer kan groter en zwaarder zijn. Hangende bakken zijn smal en ondiep, omdat de reling en de beugels het gewicht moeten dragen. Staande bakken langs de balustrade mogen dieper zijn, wat beter is voor planten die veel wortelruimte willen, zoals tomaten of kleine struiken.

Er zijn ook zadelbakken: bakken met een uitsparing in het midden die over een platte leuning vallen, met aan beide kanten een bakje. Die zitten zonder beugels vast, maar passen alleen op een leuning met de juiste breedte. Meet de leuning dus voordat je zo’n model koopt.

Type Gangbare maat (l x b x h) Inhoud Geschikt voor Nadeel
Hangbak aan reling 50 x 17 x 15 cm 8 tot 10 liter Eenjarige bloeiers, kruiden Droogt snel uit, gewicht beperkt
Hangbak lang 80 x 20 x 18 cm 18 tot 22 liter Geraniums, hangplanten, aardbeien Zwaar aan de reling, stevige beugels nodig
Zadelbak over leuning 2 vakken van 40 x 15 x 15 cm 2 x 5 tot 7 liter Kleine kruiden, sedum Past alleen op één leuningbreedte
Staande bak op de vloer 80 x 35 x 35 cm 60 tot 80 liter Kleine struiken, groenten, grassen Weegt nat 30 tot 80 kg

Voor groenten in bakken, zie de moestuinbak. Voor bakken voor de vensterbank en in de tuin, zie de bloembak.

Wat een volle balkonbak weegt

Een gevulde balkonbak weegt vooral door de grond: natte potgrond weegt 0,5 tot 1 kg per liter. Een hangbak van 80 cm met 20 liter grond weegt nat dus 10 tot 20 kg, plus de bak en de planten. Na een regenbui zit je aan de bovenkant van die range. Twee van die bakken naast elkaar aan een smalle buisreling is al 40 kg aan de buitenkant van je balkon.

De balkonvloer zelf draagt meestal meer dan je denkt, maar grote staande bakken met 100 liter of meer zet je liefst langs de gevel of in de hoeken, waar het balkon aan het gebouw vastzit, en niet allemaal aan de voorrand. Twijfel je over een oud balkon, een houten balkon of een uitbouw, vraag het dan na bij de vereniging van eigenaars of de verhuurder.

Gewicht sparen kan op drie manieren. Kies een bak van kunststof of fiberstone in plaats van keramiek of beton. Gebruik een lichte potgrond met perliet of kokosvezel. En kies de maat die je planten echt nodig hebben: eenjarige zomerbloeiers redden het met 15 cm grond.

Vastzetten tegen wind

Een balkonbak aan de reling moet zo vastzitten dat hij bij harde wind niet kan kantelen of loswippen. Wind op een balkon komt vaak van onderen en van opzij, en op hoge verdiepingen waait het harder dan op straat. Een bak die alleen op twee haken rust, kan bij een windstoot omhoog worden gedrukt.

  1. Meet de reling. Ronde buis, platte leuning of glazen balustrade vragen elk andere beugels. Noteer de dikte of diameter.
  2. Kies verstelbare beugels die rondom klemmen, niet alleen haken die over de reling vallen.
  3. Gebruik minstens twee beugels per bak, en drie bij bakken langer dan 80 cm.
  4. Zet de bak aan de binnenkant, tenzij het reglement van je gebouw buitenkant uitdrukkelijk toestaat.
  5. Controleer na een storm of de beugels niet verschoven zijn en de bouten nog vastzitten.

Lage, compacte beplanting vangt minder wind dan een rij hoge grassen. Een bak die bovenop de leuning staat zonder beugel is op een balkon gewoon een risico.

Drainage en water geven op een balkon

Een balkonbak heeft afvoergaten nodig en een manier om het water op te vangen. Zonder gaten blijven de wortels na elke bui nat staan, met wortelrot als gevolg. Met gaten maar zonder opvang loopt het water langs de gevel of op het balkon eronder. Veel balkonbakken hebben daarom een losse opvangbak, een dubbele bodem of een klein waterreservoir.

Een smalle bak in de zon droogt in de zomer verrassend snel uit. Op een balkon op het zuiden kan dat in hartje zomer elke dag water betekenen. Voel met je vinger tot het tweede kootje in de grond: is het daar droog, dan geef je water tot het onderin de opvangbak verschijnt. Hoe dat bij planten in potten in het algemeen gaat, lees je bij hoe vaak en hoeveel water geven. Voor langere afwezigheid helpen een bak met reservoir of de trucs uit planten water geven tijdens je vakantie.

Materiaal: licht wint op een balkon

Kunststof is op een balkon de meest praktische keuze: licht, goedkoop, vorstbestendig en makkelijk te boren als er een extra gat nodig is. Fiberstone en fiberclay zijn ook licht en zien er meer uit als steen. Metaal kan, maar een zinken of stalen bak in de volle zon wordt heet en verwarmt de wortels aan de zijkant. Hout is mooi maar zwaarder en moet aan de binnenkant met folie of worteldoek worden beschermd. Keramiek en beton zijn voor een hangende bak te zwaar. Een overzicht per materiaal staat bij een plantenbak kiezen.

Planten kiezen per balkonligging

De ligging van je balkon bepaalt meer dan de bak zelf. Op het zuiden en westen staan bakken in de felle middag- en avondzon: kies droogtetolerante planten zoals lavendel, rozemarijn, tijm, sedum, geraniums en verbena. Op het oosten krijgen ze milde ochtendzon, geschikt voor de meeste zomerbloeiers en kruiden zoals peterselie en bieslook. Op het noorden is het koel en schaduwrijk: denk aan vlijtig liesje (Impatiens), fuchsia, varens en hosta in een diepere bak. Wat licht voor planten precies betekent, staat bij licht en de windrichting van je raam.

Zet planten met dezelfde waterbehoefte bij elkaar in één bak. Lavendel naast een dorstige fuchsia betekent dat één van de twee altijd de verkeerde hoeveelheid water krijgt. Meer types bakken en potten voor binnen en buiten vind je op soorten plantenpotten.

Andere soorten potten

Veelgestelde vragen

Mag ik een balkonbak aan de buitenkant van de reling hangen?

Dat verschilt per gebouw. Veel verenigingen van eigenaars en verhuurders verbieden bakken aan de buitenkant, omdat een vallende bak of druppend water de buren onder je raakt. Kijk in het huishoudelijk reglement of vraag het na. Aan de binnenkant hangen is vrijwel altijd veiliger, ook omdat je er dan makkelijker bij kunt voor water geven en snoeien.

Hoe voorkom ik dat water op het balkon van de buren drupt?

Gebruik een bak met een vaste of losse opvangbak eronder, of een model met waterreservoir in de bodem. Giet langzaam en stop zodra er water in de opvangbak komt. Na flinke regen giet je het overtollige water weg. Een bak zonder opvang aan de buitenkant van de reling geeft bijna altijd vlekken op de gevel en klachten van onderburen.

Welke planten kunnen tegen wind op een hoog balkon?

Compacte, laagblijvende planten met kleine of leerachtige bladeren houden het het best: lavendel, tijm, rozemarijn, siergrassen in een kleine soort, sedum en hangende geraniums. Grote, zachte bladeren scheuren en drogen uit. Hoog opgaande planten vangen veel wind en kunnen een bak doen kantelen. Op de bovenste verdiepingen is de wind vaak flink sterker dan op de begane grond.

Kan een balkonbak de hele winter buiten blijven hangen?

Een lege kunststof of metalen bak kan dat meestal. Gebakken klei liever niet, die kan bij vorst barsten. Met vaste planten erin, zoals heide of kleine coniferen, blijft hij hangen, maar de wortels bevriezen in een smalle bak sneller dan in een grote pot. Wikkel bij strenge vorst jute of noppenfolie om de bak.