Betonnen bloempot: kalk, pH en gewicht

Kort antwoord

Een betonnen bloempot is zwaar, stabiel en kan bij een goede afwerking jaren buiten staan. Het nadeel is kalk: vers beton is sterk basisch en kan de pH van de grond verhogen. Spoel een nieuwe pot een paar dagen met water of kies een pot met een afgewerkte binnenkant. Voor kalkminnende planten is beton geen probleem.

Een betonnen bloempot is de zwaargewicht onder de plantenpotten: stabiel in de wind, lastig om te stoten en bij een degelijke uitvoering jarenlang bestand tegen weer en vorst. Het ene punt waar je echt op moet letten is kalk. Vers beton is sterk basisch en kan de grond in de pot minder zuur maken, wat voor sommige planten nadelig is.

Betonnen bloempot met een groene plant op een terras of in een moderne woonkamer

Waar een betonnen pot van gemaakt is

Een betonnen pot bestaat uit cement, zand en grind of steenslag, soms aangevuld met vezels die het materiaal taaier maken. Bij dunwandige, moderne potten zit er vaak meer cement en fijner zand in, waardoor het oppervlak glad wordt. Grove potten met zichtbare steentjes zijn meestal dikwandiger en zwaarder.

Naast massief beton kom je drie varianten tegen die op het oog sterk lijken:

  • Vezelbeton: beton met glas- of kunststofvezels. Dunnere wand, dus lichter, maar nog steeds veel zwaarder dan kunststof.
  • Lichtbeton: beton met lichte toeslagstoffen. Voelt als beton, weegt minder.
  • Betonlook: kunststof of fiberclay met een grijze, gevlekte afwerking. Een pot die je met één hand optilt, is geen beton.

Dat laatste is handig om te weten bij het kopen. Een betonnen pot herken je door hem te kantelen: hij is koud, hard, klinkt dof als je erop tikt en voelt veel zwaarder dan hij eruitziet.

Kalk en pH: wat vers beton met je grond doet

Vers beton geeft kalk af, en die maakt het water in de pot basisch. Cement bevat calciumverbindingen die met water reageren. Zolang het beton jong is, lossen die verbindingen op en spoelen ze met het gietwater de grond in. De pH van de potgrond kan daardoor stijgen. De meeste potgrond zit rond pH 5,5 tot 6,5; een paar punten hoger maakt ijzer en mangaan slechter opneembaar.

Planten die daar last van krijgen, zijn de kalkmijders: rododendron, azalea, hortensia met blauwe bloemen, heide, skimmia en blauwe bes. Je ziet het aan geel blad met groen blijvende nerven, vooral bij jong blad. Lavendel, buxus, rozemarijn, vetkruid en veel grassen hebben er weinig moeite mee.

Het effect neemt af naarmate het beton ouder is. Een pot die al maanden in de winkel of buiten heeft gestaan, is meestal al een stuk uitgeloogd. Een zelfgegoten pot is in de eerste weken het meest basisch.

Zo maak je een nieuwe betonnen pot plantvriendelijk

  1. Spoel de pot een paar dagen uit: vul hem met water of zet hem in een kuip, en ververs het water dagelijks. Een paar dagen in de regen werkt ook.
  2. Laat de pot daarna helemaal opdrogen.
  3. Breng desgewenst een afdichting voor beton aan op de binnenkant. Dat houdt kalk en vocht gescheiden van de grond. Kijk op het etiket of het middel geschikt is voor plantenbakken.
  4. Gebruik voor kalkmijders een binnenpot van kunststof of een stevige folie tegen de wand, met gaten onderin.
  5. Kies voor kalkmijders zure potgrond, en geef bij voorkeur regenwater.

Gewicht: reken het vooraf uit

Het gewicht van een betonnen pot is zijn grootste voordeel en zijn grootste nadeel. Op een winderig terras waait hij niet om, op een balkon kan hij te zwaar zijn. Tel daarbij de grond op: natte potgrond weegt 0,5 tot 1 kg per liter.

Pot (doorsnede x hoogte) Inhoud grond Pot leeg (indicatie) Natte grond
30 x 30 cm ca. 15 liter 10 tot 20 kg 8 tot 15 kg
40 x 40 cm ca. 35 liter 20 tot 40 kg 18 tot 35 kg
50 x 50 cm ca. 70 liter 35 tot 70 kg 35 tot 70 kg
60 x 60 cm ca. 120 liter 50 tot 100 kg 60 tot 120 kg

Het potgewicht hangt sterk af van de wanddikte, vandaar de ruime marges. Een pot van 50 cm met plant en natte grond komt makkelijk boven de 100 kg. Zet zo’n pot daarom eerst op zijn plek en vul hem pas daarna. Voor de inhoud bij andere maten kun je de potmaat-calculator gebruiken.

Vorst, drainage en levensduur

Goed beton is vorstbestendig, maar alleen als water uit de pot weg kan. Beton neemt wat water op, minder dan terracotta, maar genoeg om bij langdurige natte vorst schade te geven aan randen en hoeken. Een pot vol doorweekte grond die bevriest, duwt bovendien van binnenuit tegen de wand. Hoe dat werkt, staat uitgebreid in het stuk over een vorstbestendige plantenpot voor buiten.

Drie dingen houden een betonnen pot heel:

  • Een afvoergat van minstens 2 tot 3 cm. Ontbreekt het, dan kun je met een steenboor een gat maken, langzaam en zonder klopstand.
  • Potvoetjes, zodat het gat niet tegen de tegels drukt en dichtslibt.
  • Een vorm die naar boven breder wordt, zodat bevroren grond omhoog kan in plaats van tegen de wand te duwen.

Een laagje kiezels onderin verbetert de afwatering niet, al lijkt het logisch. Waarom niet, lees je bij de drainagelaag in je pot. Met een gat, voetjes en een luchtige potgrond gaat een degelijke betonnen pot tientallen jaren mee. Het oppervlak verandert wel: er komt mos of een grijze patina op, en kalkuitbloei verschijnt vooral in de eerste jaren.

Voor welke planten en plekken beton geschikt is

Beton past het best bij grote, stevige planten buiten op een vaste plek. Het gewicht houdt een hoge plant of een klein boompje rechtop, en de dikke wand vlakt temperatuurschommelingen wat af. Op een zonnig terras warmt beton wel op, maar langzamer dan een dunne metalen bak.

Situatie Beton geschikt? Waarom
Olijf, laurier, buxus, grassen op het terras Ja Stabiel, kalk geen probleem
Hortensia, rododendron, azalea Met binnenpot of afdichting Kalkmijders
Balkon of dakterras Alleen kleine maten Draagkracht
Binnen op parket Met binnenpot en schotel Vocht door de bodem
Pot die je vaak verplaatst Nee Te zwaar

Waar je op let bij het kopen

Controleer een betonnen pot op deze punten voordat je hem meeneemt:

  • Zit er een afvoergat in, en hoe groot is het?
  • Is de binnenkant afgewerkt of gecoat, of is het kaal beton?
  • Haarscheurtjes en losse randjes: druk er met je duim op. Wat nu al kruimelt, houdt geen winter.
  • Wanddikte: een dunne wand is lichter maar kwetsbaarder bij stoten.
  • Is het echt beton of een betonlook? Tillen zegt genoeg.
  • Past de maat: voor een plant die je verpot, kies je een pot die 2 tot 5 cm breder is dan de huidige. Meer over grote buitenpotten staat in het stuk over een grote plantenpot kopen.

Twijfel je tussen materialen, dan zet het overzicht van soorten plantenpotten beton naast terracotta, kunststof en metaal. Wie hetzelfde uiterlijk wil zonder het gewicht, kijkt naar een fiberclay plantenbak.

Andere soorten potten

Veelgestelde vragen

Kun je een betonnen bloempot binnen gebruiken?

Ja, als de vloer het gewicht aankan en er een schotel of binnenpot in zit. Beton is poreus, dus zonder afgewerkte binnenkant trekt vocht naar de onderkant en kan een kring op parket of een houten vloer achterlaten. Een kweekpot op een laagje grind in de betonnen pot is binnen de makkelijkste oplossing.

Wat zijn de witte vlekken op mijn betonnen pot?

Dat is meestal kalkuitbloei: opgeloste kalk die met water naar het oppervlak trekt en daar opdroogt. Het is onschadelijk voor de pot en verdwijnt vaak vanzelf na een paar regenbuien. Wil je het sneller weg, borstel het droog af. Een impregneermiddel voor beton beperkt het daarna, maar haalt het niet altijd helemaal weg.

Hoe verplaats je een zware betonnen pot?

Leeg, of op een plantentrolley voordat je hem vult. Een gevulde betonnen pot van 50 cm doorsnede weegt al snel meer dan 100 kg en til je niet meer met twee mensen. Kantel hem anders op een steekwagen met de pot tegen de plaat. Schuiven over tegels beschadigt de onderrand.

Zijn betonnen potten geschikt voor een balkon?

Alleen in kleine maten, en dan nog liefst boven een draagmuur of in een hoek. De draagkracht van een balkon is beperkt en verschilt per gebouw. Een lichter materiaal zoals fiberclay of kunststof geeft hetzelfde strakke uiterlijk met een fractie van het gewicht. Vraag bij twijfel de VvE of verhuurder naar de belasting per vierkante meter.

Moet een betonnen pot geïmpregneerd worden?

Het hoeft niet, maar het helpt. Een impregneermiddel of afdichting aan de binnenkant houdt kalk uit de grond en vocht uit het beton, waardoor er minder uitbloei en minder vorstschade is. Lees het etiket: niet elk middel is bedoeld voor contact met potgrond, en de pot moet helemaal droog zijn voordat je het aanbrengt.